Heeft u als ondernemer alles goed geregeld voor bij uw overlijden ?
Algemeen
Indien u als dga/ondernemer overlijdt zonder een testament te hebben opgemaakt, kunnen de gevolgen desastreus blijken.
Voorbeeld: vader 47 jr. is dga/ondernemer, moeder 46 jr. en er zijn 2 kinderen van resp. 24 en 24 jr. Zij zijn gehuwd onder algehele gemeenschap van goederen. Het gezamenlijke vermogen bestaat uit: aandelen werk-BV € 2.800.000 (verkrijgingsprijs € 18.000), eigen woning € 750.000 en hypotheek -/- € 350.000 en banktegoeden € 100.000. Moeder krijgt bij overlijden een weduwepensioen van € 25.000/jaar.
Indien de man dga/ondernemer overlijdt, dient eerst te worden bezien wat het huwelijkse vermogen is van vader (en van moeder). Het huwelijks vermogen (de nalatenschap) van vader (50%): aandelen BV € 1.400.000, eigen woning € 375.000, hypotheek -/- € 175.000 en banktegoeden € 50.000. De totale nalatenschap bedraagt alsdan: € 1.650.000.
Omdat er géén testament is opgemaakt, geldt de zogenaamde wettelijke verdeling: moeder krijgt de gehele nalatenschap toebedeeld en de kindsdelen (1/3: € 550.000 per kind) worden levenslang schuldig gebleven aan de kinderen. Deze wettelijke verdelingsschuld is in hoofdzaak pas opeisbaar bij: overlijden/hertrouwen/faillissement van moeder. Op de schuld wordt een enkelvoudige rente (dus géén rente op rente) vergoed. Ook deze rente is pas opeisbaar bij overlijden etc.
Ongewenste gevolgen géén testament
1. Een ongewenst gevolg is dat vader beide zonen van 24 jaar als bedrijfsopvolger heeft aangemerkt terwijl moeder alle aandelen van de BV in haar bezit verkrijgt. 2. Tevens dient ook rekening te worden gehouden met het toekomstige overlijden van moeder. Ook dan zijn er weer successierechten verschuldigd. Indien de aandelen van de BV het meest in waarde stijgen, zal bij overlijden van moeder meer successierecht worden verschuldigd. De truc: moeder verkrijgt de minst in waarde stijgende vermogensbestanddelen. 3. Daarnaast geldt de mogelijkheid van bedrijfsopvolgingsfaciliteit waardoor mogelijk een vrijstelling geldt van maar liefst 75% en nauwelijks successierecht is verschuldigd.
Hoogte enkelvoudige rente op de wettelijke verdelingsschuld
Indien de enkelvoudige rente op de wettelijke verdelingsschuld op 3% wordt gesteld, wordt bij moeder geacht een hogere verkrijging voor het successierecht te ontstaan dan € 1.650.000 -/- 2 x € 550.000. Dit komt omdat het successierecht een fictief vruchtgebruik voor moeder veronderstelt op de schuld (2 x € 550.000) aan de kinderen. Daarover later meer. Verschuldigde successierechten in het voorbeeld (uitgaande van toepassing bedrijfsopvolgingsfaciliteit) moeder: € 0, kind 1: € 35.833, kind 2: € 35.833.
Indien er wel een testament was opgemaakt waarbij de aandelen van de BV die tot de nalatenschap behoren, worden toebedeeld aan de kinderen eventueel minus overbedelingsschuld en moeder verkrijgt de rest, zijn de gevolgen anders.
Alsdan bestaat de mogelijkheid om het huwelijks vermogen zodanig te verdelen dat de aandelen van de BV € 2.800.000 tot het vermogen van vader behoren en de rest van het vermogen € 500.000 bij moeder. Moeder verkrijgt een onderbedelingsvordering op vader. Verschuldigde successierechten bij testament: moeder: € 10.168, kind 1: € 0, kind 2: € 0. Hiermee bespaard aan successierecht € 61.498 bij de eerste vererving! Bij de tweede vererving wordt nog meer successierecht bespaard.
Later meer over andere testamentvarianten. |
